والس‌های تهران؛ پیشنهادی برای شنیدن
ساعت ٩:٠٧ ‎ب.ظ روز ۱۳٩٥/٧/۸  

کمی درباره والس و والس‌های تهران*

 

اگر فیلم «فروشنده» را، که این‌روزها توجه همه اهالی سینما و سینمادوستان را به خود جلب کرده دیده باشید، حتماً تصاویر پایان فیلم (که دو شخصیت فروپاشیده‌ی داستان را درحال گریم‌شدن نشان می‌دهد) و موسیقی مسحورکننده تیتراژ در ذهن‌تان خوب ثبت و ماندگار شده‌است. قطعه‌ موزیک بسیار تاثیرگذار و دلنشین با نام «والس تهران،1» که آکاردئون‌نوازی مهرداد مهدی است و از آلبوم «والس‌های تهران» انتخاب شده است.

پیش از این والس‌هایی از آهنگسازان بزرگ کلاسیک شنیده بودم و البته در فیلم‌ها رقصش را هم دیده بودم. اما موسیقی فوق‌العاده مهرداد مهدی و ترکیب و همجواری والس و تهران کنجکاوم کرد که اصلاً ببینم والس چیست؟ اینترنت را گشتم و منابعی جستم که پرت‌وپلا زیاد داشت. مجموعه آنچه دستگیرم شد را نوشته‌ام. شاید شما هم مایل باشید که بدانید!

والس نوعی موسیقی و رقص با میزان سه‌ضربی است که ریشه آن را در رقصی اتریشی به نام لندلر(به معنای روستاییان) می‌دانند که پیش از مرسوم‌شدن والس، به فراوانی ساخته و اجرا می‌شده‌است. ظاهرا این رقص مهیج و پرنشاط  لاندلر، مدتی بس طولانی و حتی گفته شده که صدها سال در میان روستاییان اتریشی رواج داشته. علی رغم اصل و ریشه نه چندان سطح‌بالا و محترم لاندلر، در اواسط قرن هیجدهم این رقص آنچنان آراسته و منزه شده بود که توانست در شهرهای پراگ و وین نفوذ نماید و در وین بود که این فرم به والس تغییر یافت.

مردم در آ‎غاز با نوعی وحشت و انزجار به این رقص نوظهور و عنان‌گسیخته و وحشی می‌نگریستند. در سال 1785 در شهر پراگ، دربار سلطنتی فرمانی صادر و طی آن اعلام کرد که این رقص برای سلامتی زیان‌آور و از نظر اخلاقی بسیار خطرناک و اغواکننده است. حتی پس از انقلاب کبیر فرانسه، اشخاصی که به پاریس سفر می‌کردند با کمال تعجب متوجه شدند که پس از آن جنگها و خونریزیهای انقلاب، رقص والس که فقط در خور عوام بود، بین مردم آن سامان رواج یافته است. به‌این‌ترتیب، والس کم‌کم به مجامع و سالن‌های اشراف محافظه‌کار نیز راه یافت تا آنکه سرانجام در سال 1816 الکساندر دوم تزار روسیه در یک مجلس میهمانی عمومی، والس رقصید و این موضوع در مجامع مختلف به عنوان مقبولیت قطعی والس تلقی گردید.

همزمان با این تحولات، موسیقی ساده روستایی که اصل و ریشه والس را تشکیل می‌داد در دست آهنگسازانی نظیر موزارت، بتهوون و شوبرت به صورتی جالب‌تر و متنوع‌تر در می‌آمد و والس‌های اشتراوس به اوج زیبایی و جلال خود رسید. یوهان اشتراوس، موسیقیدان اتریشی، را به خاطر تصنیف موسیقی برای رقص والس اتریشی و اُپرِتا (اپرای کوچک)، «شاهِ والس» نامیده‌اند. اشتراوس بیش از ۴۰۰ والس ساخته است.

والس خصوصیاتی دارد که هم موسیقی احساسی و هم موسیقی پر پیچ‌و‌خم و جدی را در خود می پذیرد و ظاهرا از اینرو، تنها رقصی است که هم موسیقی عامیانه و هم موسیقی عالمانه در گستره آن تصیف شده

 ***

و اما، «والس‌های تهران» نام ششمین آلبوم از مجموعه «احوالات شخصی» است که به تک نوازی آکاردئون «مهرداد مهدی» اختصاص دارد و توسط موسسه خانه هنر منظومه خرد منتشر شده است. در کارنامه هنری مهرداد مهدی آهنگسازی و نوازندگی حرفه‌ای بیش از بیست اجرای تئاتر، فیلم و سریال به چشم می‌خورد.

مهرداد مهدی در خصوص چگونگی شکل‌گیری این آلبوم گفته که:

آکاردئون را به‌صورت خودآموز یادگرفتم و سپس شروع به نواختن در خیابان‌های تهران کردم. بعد از مدتی به دعوت بابک میرزاخانی و جلال تهرانی در تئاتر «به صدای زمین گوش کن» همکاری نمودم و در این تئاتر دنیای جدیدی را کشف کردم که بیانش سخت است. ملودی این تئاتر دارای احساس و هویت بود و همین ملودی بود که برای من والس تهران را پدید آورد و طی سه چهار سال، چند والس دیگر هم کنار این والس به وجود آمد. اسم این مجموعه را والس‌های تهران گذاشتم و قطعه «والس تهران۱» را به جلال تهرانی تقدیم کردم. این آلبوم دارای ۱۰ قطعه است که ۵ قطعه‌ی آن والس تهران نام دارد، والس‌هایی که لحظه‌‌لحظه‌شان برای من خاطره است؛ خاطرات روزها و شب‌هایی که در خیابان‌ها، کوچه‌ها و کافه‌های تهران برای مردم می‌نواختم.».

یک قطعه تانگو، بداهه نوازی‌های تلفیقی در قطعات «دلتنگی»، «گاو»(دلیل نام‌گذاری آن ایجاد صدای گاو با ساز آکاردئون است)، «از نو» و قطعه مینی‌مال «شهر» از دیگر قطعات این آلبوم است. 

پیشنهاد اکید می‌کنم که «والس‌های تهران» را بخرید و گوش بدهید، که لذت خواهید برد.

* اطلاعات استفاده‌شده در این یادداشت از طریق جستجوی اینترنتی گردآوری شده است.


مشاهده ویدئو تیزر والس‌های تهران